નવરાત્રિના પ્રથમ દિવસે મા દુર્ગાના પ્રથમ સ્વરૂપ મા શૈલપુત્રીની પૂજા કરવામાં આવે છે. પર્વતરાજ હિમાલયની પુત્રી તરીકે ઓળખાતાં મા શૈલપુત્રી શક્તિ, પ્રકૃતિ અને સ્થિરતાનું પ્રતીક છે.
નવરાત્રિનો પવિત્ર તહેવાર મા દુર્ગાનાં નવ સ્વરૂપોની આરાધના સાથે શરૂ થાય છે. પ્રથમ નોરતે મા શૈલપુત્રીની પૂજા કરવામાં આવે છે. ‘શૈલ’નો અર્થ પર્વત અથવા શિલા થાય છે, તેથી તેમને પર્વતની પુત્રી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, મા શૈલપુત્રી દેવી પાર્વતીનું સ્વરૂપ છે અને તેઓ શક્તિના મૂળભૂત સ્વરૂપનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
મા શૈલપુત્રીનું સ્વરૂપ પ્રકૃતિમાં રહેલી શક્તિ અને જીવનના આધાર સાથે જોડાયેલું છે. પથ્થર કે અન્ય પદાર્થો સ્થિર દેખાતા હોવા છતાં તેમની અંદર ઊર્જા રહેલી હોય છે. વિજ્ઞાન પણ દ્રવ્ય અને ઊર્જા વચ્ચેના સંબંધને સ્વીકારે છે. આ સંદર્ભમાં મા શૈલપુત્રીનું સ્વરૂપ આપણને પ્રકૃતિના દરેક કણમાં રહેલી શક્તિનું મહત્ત્વ સમજાવે છે.
નવરાત્રિના પ્રથમ દિવસે ઘટસ્થાપન કરવામાં આવે છે અને માટીના પાત્રમાં જવારા ઉગાડવાની પરંપરા પણ નિભાવવામાં આવે છે. આ વિધિ પ્રકૃતિ, નવી શરૂઆત અને જીવનશક્તિનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. માટીમાં વાવેલા બીજમાંથી અંકુર ફૂટવાની પ્રક્રિયા જીવનના વિકાસ અને પરિવર્તનનો સંદેશ આપે છે.
નવરાત્રિ દરમિયાન ગરબા અને આરતી દ્વારા દેવીશક્તિની આરાધના કરવામાં આવે છે. આ તહેવાર માત્ર ધાર્મિક આસ્થા પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ તે વ્યક્તિની અંદર રહેલી શક્તિને ઓળખવા અને તેને સકારાત્મક દિશામાં વાળવાનો સંદેશ પણ આપે છે. મા શૈલપુત્રીની ઉપાસના સાથે શરૂ થતી નવરાત્રિ આપણને પ્રકૃતિ પ્રત્યે આદર રાખવા, આત્મવિશ્વાસ વધારવા અને જીવનમાં નવી ઊર્જા સાથે આગળ વધવાની પ્રેરણા આપે છે.
