ઉત્તરાખંડમાં શિક્ષણવિદોને શ્વાન ગણતરી સોંપતા સરકારના આદેશ વિવાદમાં

ઉત્તરાખંડ સરકારનો એક નવો વહીવટી આદેશ રાજ્યના શિક્ષણ જગતમાં ભારે ચર્ચા અને અસંતોષનું કારણ બન્યો છે.

રાજ્યની ડિગ્રી કોલેજોમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ આપવાની જવાબદારી સંભાળતા આચાર્યો અને પ્રોફેસરોને હવે તેમના સંસ્થાની આસપાસ રખડતા શ્વાનોની ગણતરી કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. આ નિર્ણયને શિક્ષણવિદોએ પોતાના વ્યવસાયની ગરિમા સામેનું અપમાન ગણાવીને વિરોધ શરૂ કર્યો છે, જ્યારે સરકાર આ પગલાંને કાનૂની ફરજ અને સામાજિક જવાબદારી તરીકે રજૂ કરી રહી છે.

ઉચ્ચ શિક્ષણના સંયુક્ત નિયામક દ્વારા 23 ડિસેમ્બરે જારી કરાયેલા આદેશ મુજબ રાજ્યની તમામ સરકારી, ગ્રાન્ટેડ અને ખાનગી કોલેજોના આચાર્યોને ‘નોડલ અધિકારી’ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. યુનિવર્સિટી સ્તરે આ જવાબદારી રજિસ્ટ્રારને સોંપવામાં આવી છે. આ અધિકારીઓને પોતાની સંસ્થાની આસપાસના વિસ્તારમાં કેટલા રખડતા શ્વાન છે તેની ગણતરી કરવાની રહેશે, તેમજ તેમના નિયંત્રણ અને પુનર્વસન માટે લેવાયેલા પગલાં અંગેનો વિગતવાર રિપોર્ટ સ્થાનિક વહીવટીતંત્રને સુપરત કરવો પડશે. સરકારનું કહેવું છે કે આ અભિયાન દ્વારા જાહેર સુરક્ષા અને સ્વચ્છતાના પ્રશ્નો પર નિયંત્રણ લાવવામાં મદદ મળશે.

સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ નિર્ણય સુપ્રીમ કોર્ટના તે નિર્દેશોના અનુસંધાને લેવામાં આવ્યો છે, જેમાં રખડતા શ્વાનોની સંખ્યા નિયંત્રિત કરવા અને માનવ સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે રાજ્ય સરકારોને પગલાં લેવા જણાવવામાં આવ્યા હતા. જોકે, વહીવટીતંત્રના અન્ય વિભાગોને બદલે સીધા શિક્ષણ વિભાગ અને શિક્ષકોને આ કામગીરી સોંપાતા વિવાદ વધુ ઘેરો બન્યો છે. શિક્ષણવિદોનું માનવું છે કે આ પ્રકારની જવાબદારી સ્થાનિક નગરપાલિકા અથવા વહીવટી તંત્રની છે, શિક્ષણ સંસ્થાઓની નહીં.

આ નિર્ણય સામે ભારતીય શૈક્ષણિક ફેડરેશન સહિત અનેક પ્રોફેસર સંગઠનોએ કડક વાંધો ઉઠાવ્યો છે. ફેડરેશનના વિભાગીય પ્રમુખ નરેન્દ્ર તોમરે જણાવ્યું કે શિક્ષકોનું મુખ્ય કાર્ય રાષ્ટ્ર નિર્માણ અને વિદ્યાર્થીઓને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ આપવાનું છે. પ્રોફેસરોને શ્વાન ગણવાની જવાબદારી સોંપવી એ તેમના વ્યવસાયિક ગૌરવનું અપમાન છે. તેમણે ચેતવણી આપી છે કે જો આ આદેશ પર પુનર્વિચાર નહીં થાય તો રાજ્યવ્યાપી વિરોધ કરવામાં આવશે. પ્રોફેસરોનું કહેવું છે કે આવી વધારાની વહીવટી ફરજો શિક્ષણની ગુણવત્તા અને વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય પર નકારાત્મક અસર કરશે.

બીજી તરફ, ઉચ્ચ શિક્ષણ નિયામક ડૉ. એન.પી. ખાલીનું કહેવું છે કે આ આદેશ નિયામક મંડળના સ્તરે લેવામાં આવેલા નિર્ણયનો ભાગ છે અને તેનો હેતુ માત્ર સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્દેશોનું પાલન કરવાનો છે. તેમણે ઉમેર્યું કે અત્યાર સુધી કોઈ પણ આચાર્ય તરફથી આ બાબતે સત્તાવાર ફરિયાદ પ્રાપ્ત થઈ નથી. તેમ છતાં, શિક્ષણ જગતમાં ઉઠેલા પ્રશ્નો અને વિરોધને જોતા આ મુદ્દો આવનારા દિવસોમાં વધુ રાજકીય અને સામાજિક ચર્ચાનો વિષય બનશે તે નક્કી છે.