દિલ્હીમાં ઝેરી હવા સામે કડક કાર્યવાહી: PUC વિના ઈંધણ નહીં, WFH ફરજિયાત

રાજધાની દિલ્હીમાં સતત વધતા વાયુ પ્રદૂષણ અને ગંભીર સ્તરે પહોંચેલા એર ક્વોલિટી ઈન્ડેક્સ (AQI)ને ધ્યાનમાં રાખીને દિલ્હી સરકારે ગુરુવાર, 18 ડિસેમ્બરથી કડક પ્રતિબંધો અમલમાં મૂક્યા છે.

સરકારના જણાવ્યા મુજબ, પ્રદૂષણ હવે સામાન્ય જનજીવન માટે ખતરનાક બન્યું છે, તેથી GRAP-IV હેઠળ તાત્કાલિક અને કઠોર પગલાં લેવાની ફરજ પડી છે. આ નિર્ણયોથી ઓફિસ સંસ્કૃતિ, વાહન વ્યવહાર અને બાંધકામ ક્ષેત્ર પર સીધી અસર પડશે.

સરકારે જાહેરાત કરી છે કે આજથી તમામ સરકારી તેમજ ખાનગી ઓફિસોમાં 50 ટકા કર્મચારીઓ માટે ‘વર્ક ફ્રોમ હોમ’ ફરજિયાત રહેશે. દિલ્હી સરકારના શ્રમ મંત્રી કપિલ મિશ્રાએ સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે આ નિયમનું ઉલ્લંઘન કરનાર સંસ્થાઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. જોકે, હોસ્પિટલ, ફાયર બ્રિગેડ, પ્રદૂષણ નિયંત્રણ વિભાગ, ટ્રાન્સપોર્ટ અને સફાઈ જેવી જીવનજરૂરી સેવાઓ સાથે જોડાયેલા કર્મચારીઓને આ નિયમમાંથી છૂટ આપવામાં આવી છે, જેથી આવશ્યક સેવાઓ પર કોઈ અસર ન પડે.

પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટે વાહનો સામે પણ સરકારએ મોટો નિર્ણય લીધો છે. પર્યાવરણ મંત્રી મંજીન્દર સિંહ સિરસાના જણાવ્યા અનુસાર, હવે દિલ્હીના કોઈપણ પેટ્રોલ પંપ પર માન્ય PUC (Pollution Under Control) સર્ટિફિકેટ વિના પેટ્રોલ અથવા ડીઝલ મળશે નહીં. સરકારનું માનવું છે કે વાહનોથી થતું પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટે આ પગલું અત્યંત જરૂરી છે. PUC સર્ટિફિકેટ માટે ટુ-વ્હીલર માટે ₹60, પેટ્રોલ ફોર-વ્હીલર માટે ₹80 અને ડીઝલ વાહનો માટે ₹100 ફી નક્કી કરવામાં આવી છે. BS-IV અને BS-VI વાહનો માટે આ સર્ટિફિકેટ 12 મહિના સુધી માન્ય રહેશે.

દિલ્હીની સરહદો પર પણ કડકાઈ વધારવામાં આવી છે. બાંધકામ સામગ્રી લઈ આવતાં ટ્રકોના શહેરમાં પ્રવેશ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. સાથે જ, દિલ્હી બહાર રજિસ્ટર્ડ અને BS-6 ધોરણથી નીચેના તમામ વાહનોને રાજધાનીમાં પ્રવેશ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. ટ્રાફિક પોલીસ અને ટ્રાન્સપોર્ટ વિભાગની વિશેષ ટીમો પેટ્રોલ પંપો તેમજ દિલ્હીની બોર્ડર પર તૈનાત કરવામાં આવી છે, જેથી નિયમોનું કડક પાલન થાય.

બાંધકામ પ્રવૃત્તિઓ પર પ્રતિબંધના કારણે મજૂરોની રોજીરોટી પર પડતી અસરને ધ્યાનમાં રાખીને દિલ્હી સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ રાહતની જાહેરાત પણ કરી છે. જ્યાં સુધી GRAP-IVના નિયમો અમલમાં રહેશે, ત્યાં સુધી અસરગ્રસ્ત મજૂરોને ₹10,000ની આર્થિક સહાય આપવામાં આવશે. સરકારના જણાવ્યા મુજબ, આ સહાયથી મજૂરોને તાત્કાલિક આર્થિક સંકટમાંથી બહાર આવવામાં મદદ મળશે.

આ ઉપરાંત, વાહનોની સંખ્યા ઘટાડવા અને પ્રદૂષણ નિયંત્રણ માટે દિલ્હી સરકાર પોતાની ‘કારપૂલિંગ એપ’ લોન્ચ કરવાની તૈયારીમાં છે. આ એપના માધ્યમથી લોકો એકબીજા સાથે વાહન શેર કરી શકશે, જેથી રસ્તાઓ પર વાહનોનો ભાર ઘટે અને હવામાં પ્રદૂષણમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો આવી શકે.

દિલ્હી સરકારના આ નિર્ણયો સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે ઝેરી હવાની સમસ્યાને હવે હળવાશથી લેવામાં નહીં આવે. પ્રદૂષણ સામેની આ લડાઈમાં સરકાર સાથે સાથે નાગરિકોની જવાબદારી પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે, કારણ કે સહયોગ વિના સ્વચ્છ હવાની દિશામાં આગળ વધવું અશક્ય છે.