કોર્નફ્લેક્સની અનોખી કહાની : હોસ્પિટલના રસોડાથી ગ્લોબલ બ્રાન્ડ સુધીની સફર

આજે દુનિયાભરમાં નાસ્તાના ટેબલ પર જે "કોર્નફ્લેક્સ" પીરસવામાં આવે છે, તેની શરૂઆત કોઈ મોટા રસોઇયાએ નહીં, પરંતુ અમેરિકાના મિશિગનમાં એક હોસ્પિટલના ડૉક્ટરે કરી હતી. આ કહાની છે બે ભાઈઓની—ડૉ. જોન હાર્વે કેલોગ અને વિલ કીથ કેલોગ—જેમના એક અજાણતા થયેલા પ્રયોગે ઇતિહાસ રચી દીધો.

દર્દીઓ માટે સાદા ખોરાકની શોધ

ડૉ. જોન હાર્વે કેલોગ એક ચર્ચ સંચાલિત હોસ્પિટલના વડા હતા. તેઓ સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે અત્યંત કડક હતા અને દારૂ, તમાકુ, ચા, કોફી તેમજ મસાલેદાર ખોરાકના વિરોધી હતા. તેઓ માનતા હતા કે બીમારીઓથી બચવા માટે ખોરાક એકદમ સાદો અને શાકાહારી હોવો જોઈએ. હોસ્પિટલના દર્દીઓ માટે આવો ખોરાક તૈયાર કરતી વખતે જ આ ક્રાંતિકારી શોધનો પાયો નખાયો.

એક "ભૂલ" જે શોધ બની ગઈ

૧૮૯૪માં જ્યારે ડૉ. જોન, તેમની પત્ની અને ભાઈ વિલ અનાજ સાથે પ્રયોગ કરી રહ્યા હતા, ત્યારે બાફેલા ઘઉં ભૂલથી રહી ગયા અને તેના પાતળા ટુકડા (Flakes) બની ગયા. તેને "ગ્રાનોસ" નામ અપાયું. આગળ જતાં ૧૮૯૮માં ઘઉંને બદલે શેકેલા મકાઈનો ઉપયોગ થયો અને આ રીતે જન્મ થયો 'કોર્નફ્લેક્સ'નો. ૧૯૦૨ સુધીમાં તો આ પ્રોડક્ટ વેચાણ માટે તૈયાર થઈ ગઈ હતી.

ખાંડના સ્વાદે ભાઈઓ વચ્ચે પાડી તિરાડ

જેમ જેમ કોર્નફ્લેક્સ લોકપ્રિય થયા, તેમ બંને ભાઈઓના વિચારો વચ્ચે ટકરાવ શરૂ થયો:

• ડૉ. જોન: તેઓ કોર્નફ્લેક્સને માત્ર સ્વાસ્થ્ય માટે જ રાખવા માંગતા હતા અને તેમાં ખાંડ ઉમેરવાના સખત વિરોધમાં હતા.

• વિલ કેલોગ: તેઓ આમાં વ્યવસાયિક તક જોતા હતા. તેમનું માનવું હતું કે જો સ્વાદ માટે ખાંડ ઉમેરવામાં આવે, તો તે વધુ લોકો સુધી પહોંચી શકે.

કેલોગ કંપનીનો ઉદય અને કાનૂની લડાઈ

મતભેદો એટલા વધ્યા કે ૧૯ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૦૬ ના રોજ વિલ કેલોગ અલગ થયા અને પોતાની કંપની શરૂ કરી. તેમણે ફ્લેક્સમાં ખાંડ ઉમેરી અને આક્રમક માર્કેટિંગ કર્યું, જેનાથી વેચાણ અનેકગણું વધી ગયું. બંને ભાઈઓ વચ્ચે 'કેલોગ' નામ વાપરવા બાબતે કોર્ટમાં લાંબી લડાઈ ચાલી, જેમાં ૧૯૧૧માં વિલનો વિજય થયો. ૧૯૨૨માં કંપનીનું નામ સત્તાવાર રીતે "કેલોગ" (Kellogg’s) રાખવામાં આવ્યું.

રસપ્રદ તથ્ય: વિલ કીથ કેલોગ માત્ર સફળ બિઝનેસમેન જ નહોતા, પણ માનવતાવાદી પણ હતા. તેમણે પોતાના કર્મચારીઓ માટે ૮ કલાકને બદલે ૬ કલાકની શિફ્ટ લાગુ કરી હતી, જે તે સમયે ખૂબ મોટું પગલું હતું.